Anders werken

Boeken    Interviews       Columns        

 

Als we willen, dan kan het

Een hoofdstuk uit het boek ‘Anders Werken’ met vijftig verhalen over sociale innovatie onder redactie van Aukje Nauta, Guurtje van Sloten en Cristel vd Ven.



Thuis doen we normaal. Maar dat is op het werk ongewoon. Daar is gewoon doen abnormaal. Draai het om!

Fokke Wijnstra


Mark oppert het idee om eens met elkaar een weekend te stappen. 'Het lijkt mij wel gaaf om een keer naar Texel te gaan. Huren we een paar huisjes. En partners mee natuurlijk. Wel zo gezellig! Als jullie het zien zitten, regel ik het wel.'


Een initiatief van zomaar een collega. Geen secretaresse die in opdracht van de baas een 'social' moet organiseren vanwege de 'interne communicatie'. Geen uitje van de personeelsvereniging of van de pret-en-plezier-commissie. Nee, een initiatief vanuit enthousiasme. Het voelt direct al als een vriendenweekend, zeker niet als een semi-verplicht bedrijfsuitje.


Een paar weken later, op een zaterdagmiddag, staan zo'n kleine tweehonderd mensen in de duinen van Texel. Karel vond namelijk dat we dan ook wat actiefs moesten doen en heeft daarom wat voorbereid. Zo'n puzzeltocht met een paar lastige vragen en een GPS. Zoek de schat. De opdracht wordt uitgelegd met tot slot: 'Vorm maar teams'. Geen vooraf gemaakte indelingen. Geen aftellen. Nee, laat het maar ontstaan.


Wat nu gebeurt is frappant. De teams vormen zich binnen 20 seconden! Sommige deelnemers hadden allang non-verbaal gecommuniceerd met anderen. In de trant van: 'We zullen vast wel in kleine groepen uiteen gaan; zullen wij dan samen?'

Daarbij heeft ieder zo zijn eigen strategie: de een wil vooral niet in een team met collega's met wie hij al de hele week samenwerkt, de ander wil dat juist wel. Kan hij die ander juist wel eens in een vrij weekend meemaken. We laten het gebeuren, we laten het zich zelf organiseren.


Het team van Ben bespreekt onmiddellijk en vol vuur de wens om vooral de hoofdprijs binnen te slepen. We gaan door tot het gaatje, we zetten alles op alles, go go go! Tjerk ziet dat echter niet zitten en oppert dat hij toch echt eerder op de dag even verderop een kroeg met twintig bijzondere biertjes had gezien. Hem lijkt het een wijs besluit om daar te beginnen met een 'strategiemeeting'. 'Ongetwijfeld eindigen we dan roemloos, maar we hebben wel een hele mooie middag.' Even later sluit Tjerk zich aan bij een ander team met wel een dergelijke ambitie. Een frappante gebeurtenis die zich ook in korte tijd afspeelt. Op een natuurlijke wijze is afgestemd waar we voor gaan. Dat kan en mag voor ieder team anders zijn. En tegelijk is door te wisselen van team als vanzelf de juiste samenstelling ontstaan. Het liet zichzelf vanuit de teamleden organiseren. Laten we zeggen vanuit zingeving en drive. Vanuit de 'why' als het ware.


De GPS en het papier met de opdrachten en spelregels worden uitgereikt. Een goed moment voor een foto denkt Marian, klik, en we bekijken het resultaat op het scherm van haar toestel. Daar zien we Ton die de spelregels doorneemt. Typisch Ton: 'Hoe zijn de regels, wat staat ons te doen, laat mij het maar even uitzoeken'. Bart kijkt over de schouder van Ton mee. Typisch Bart: 'Kan ik helpen, wat is er nodig'. Ben daarnaast ziet er tevreden uit en kijkt met een blik van 'dit gaat helemaal goed komen'. Typisch de informele leider en alleen daar waar nodig. Aan de rand van de foto blijkt iemand de andere kant uit te kijken: 'Wat gebeurt er buiten ons team?' Frappant dat er als vanzelf rollen ontstaan die naadloos door een ieder worden opgepakt en afgestemd. Een fotomoment later blijkt dat Bart het document van Ton heeft overgenomen en dat Astrid nu de GPS in handen heeft. Zij wil dat wel eens leren. Wisselende rollen, zeker geen functies. Je doet dat wat nodig is en waar je goed in bent en tegelijk wat jou mooi lijkt om te doen. Het organiseert zichzelf en als vanzelf.


Later die avond, met de eervolle eerste prijs in handen, laat Ben zijn gedachten over die middag gaan. Teams vormen, de 'why' bepalen en rollen oppakken. Als we in een weekend op Texel zijn, doen we dat moeiteloos en van nature. Waarom moet dat door de week, zodra we door de deur het kantoor in lopen, zo ingewikkeld zijn? Immers, dan hebben we organisatieharken met op target gezette afdelingen waarin bazen medewerkers hebben geplaatst. Dichtgetimmerde functieomschrijvingen met competentieprofielen, performance-indicatoren en leerplannen. Dit alles in de hand gehouden door meetings. Als er al verbinding is, dan is die formeel. Een en al toneelspel. Een totaal ander beeld dan dat van Texel, waar verbondenheid is en spontane energie stroomt. Op kantoor is er geen spoor van dingen die zichzelf, als vanzelf, organiseren.


Wat is eigenlijk 'anders werken'? Het lijkt erop dat we het op Texel beter organiseren dan in het werk. Zou het niet normaal zijn om op het werk alles net zo te organiseren als we op Texel of thuis ook doen? Maar ja, dat is ongewoon. Frappant. Normaal doen is ongewoon!


Mijn uitnodiging: gewoon doen, dat 'anders werken'. Het kan zo mooi, inspirerend en succesvol zijn. Om met de cabaretier Lebbis te spreken: "Ja mensen, als we willen, dan kan het!"


(Gebaseerd op een ware gebeurtenis; namen zijn niet gefingeerd.)